Casino zonder CRUKS no deposit bonus: hoe het technisch werkt in 2026

Een casino zonder CRUKS met no deposit bonus is in Nederland een juridisch mijnenveld. Sinds 1 oktober 2021 moeten alle legale aanbieders elke speler controleren in het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Wie daar in staat, komt er niet in. Wie er niet in staat, heeft toegang tot maximaal 24 legale opties. En toch zoeken duizenden spelers elke maand naar een bonus zonder storting bij een aanbieder die de CRUKS-check overslaat. Dat is geen grijs gebied meer, dat is een andere markt met een andere licentie.

De Kansspelautoriteit handhaaft sinds 2023 actief op ongevergunde aanbieders die zich richten op Nederland. Boetes liepen op tot €1,1 miljoen per overtreding. Toch blijven er tientallen offshore-aanbieders online die geen CRUKS-koppeling hebben en dus ook geen no deposit bonus kunnen weigeren op basis van een registratie. Technisch kan dat, juridisch niet. In dit artikel ontleed ik hoe de onderliggende systemen werken: sessietimers, reality checks, cooling-off-periodes, en waarom die mechanismen bij offshore-aanbieders vaak ontbreken of omzeilbaar zijn.

Wat een casino zonder CRUKS technisch betekent

CRUKS is geen software die je even uitschakelt. Het is een landelijk register dat door de Ksa wordt beheerd en waaraan elke vergunninghouder verplicht is gekoppeld. De koppeling verloopt via een beveiligde API die bij elke registratie en elke inlog een bevraging doet. Vergunninghouders krijgen een status terug: wel of niet uitgesloten. Bij een match wordt de toegang geweigerd, ook als de speler al een account heeft en geld op de rekening staan.

Een casino zonder CRUKS-koppeling is dus per definitie een aanbieder zonder Nederlandse vergunning. Dat kunnen Malta-licenties zijn (MGA), Curaçao-licenties (Gaming Control Board), of een van de nieuwe Anjouan-vergunningen die sinds 2024 populair zijn geworden. De technische architectuur verschilt enorm. Waar een Ksa-vergunninghouder verplicht is om elke 30 minuten een reality check te tonen, is dat bij een MGA-licentie een optionele feature die de operator zelf mag instellen of helemaal mag weglaten.

Interessant detail: de CRUKS-koppeling is niet alleen een blokkade bij registratie. Ook bestaande spelers worden bij elke sessie opnieuw gecontroleerd. Een speler die zich vandaag inschrijft in CRUKS, wordt morgen bij zijn volgende inlog geweigerd. Bij offshore-aanbieders ontbreekt die hercontrole volledig. De speler die zich vrijwillig uitsluit bij een legale aanbieder, kan bij een niet-gekoppelde site gewoon doorgaan. Dat is precies het gat waar de Ksa sinds 2022 op jaagt met handhavingsbrieven en IP-blokkades.

Hoe herken je een aanbieder zonder CRUKS-koppeling?

Er zijn drie concrete signalen. Ten eerste: geen KvK-nummer in de footer, alleen een Malta of Curaçao registratienummer. Ten tweede: geen vermelding van de Ksa-vergunning, maar wel een verwijzing naar de MGA of GCB. Ten derde: de registratie vraagt geen BSN of DigiD-koppeling, wat bij legale aanbieders sinds 2022 standaard is. Een vierde signaal is de betaalmethoden: iDEAL is bij offshore-aanbieders vaak afwezig of verloopt via een tussenpartij.

De Ksa publiceert sinds 2023 een actuele lijst met 24 vergunninghouders. Elke aanbieder die daar niet op staat, is per definitie niet CRUKS-gekoppeld. Dat maakt de check simpel: één blik op de Ksa-site geeft uitsluitsel. Toch laten veel spelers zich verleiden door de bonusvoorwaarden zonder die check te doen. De gemiddelde no deposit bonus bij een offshore-aanbieder ligt tussen de €5 en €25, met een maximale uitbetaling van €50 tot €100. Bij legale aanbieders is een no deposit bonus wettelijk verboden sinds de Wet kansspelen op afstand in 2021.

Waarom legale casino's geen no deposit bonus mogen geven

De Wet kansspelen op afstand verbiedt sinds 1 april 2021 elke vorm van bonus die geen storting vereist. De reden is reclamebeperking: een gratis bonus zou te verleiden werken voor kwetsbare groepen. Artikel 4.19 van het Besluit kansspelen op afstand stelt dat alle bonussen een minimale inzet van de speler vereisen. Een no deposit bonus voldoet daar niet aan en is dus niet toegestaan. Wie bij een legaal Nederlands casino een gratis bonus tegenkomt, moet direct argwaan krijgen.

Offshore-aanbieders vallen niet onder die regel. Zij opereren onder een MGA- of Curaçao-licentie waar de bonusregels anders zijn. Bij MGA-vergunninghouders is een no deposit bonus toegestaan mits de voorwaarden transparant zijn en de maximale uitbetaling duidelijk vermeld staat. Bij Curaçao-licenties is er nauwelijks toezicht op bonusvoorwaarden. Dat verklaart waarom juist Curaçao-aanbieders agressief adverteren met gratis bonussen van €20 tot €50, vaak met inzetvereisten van 40x tot 60x.

De techniek achter verantwoord spelen: sessietimers en reality checks

Hier wordt het interessant. De Ksa verplicht vergunninghouders tot een set technische interventies die in de software van de operator moeten zitten. Niet als losse feature, maar als verplichte module die niet uitgeschakeld kan worden. Sinds 1 oktober 2023 geldt een aangescherpt pakket: een sessietimer die na 30 minuten een pop-up toont, een reality check die na 60 minuten verplicht pauzeert, en een cooling-off-periode van minimaal 24 uur die de speler zelf kan instellen. Bij offshore-aanbieders zijn deze modules optioneel.

Hoe werkt een sessietimer technisch? De operator slaat bij elke sessie een starttijd op in de database. Een server-side cronjob of een client-side JavaScript-timer telt de verstreken tijd. Bij 30 minuten triggert een event dat een modal toont met de gespeelde tijd en het netto resultaat.

Bij 60 minuten volgt een tweede modal die de speler dwingt om te bevestigen dat hij wil doorgaan, met een optie om direct te stoppen. Bij 90 minuten volgt een verplichte pauze van 15 minuten. Bij legale aanbieders is dit niet te omzeilen door de pagina te verversen, want de timer wordt server-side bijgehouden.

Bij offshore-aanbieders is dit vaak een client-side timer die verdwijnt bij een refresh. Dat is geen bug, dat is een bewuste architectuurkeuze. De MGA schrijft voor dat operators "redelijke maatregelen" moeten nemen, maar laat de invulling vrij. In de praktijk betekent dat: een optionele timer in de instellingen die de speler zelf moet activeren. Bij Curaçao-vergunninghouders ontbreekt zelfs die optie vaak. De speler die gewend is aan de Nederlandse realiteit check, merkt direct dat er iets mist.

Wat is een reality check en hoe vaak moet die verschijnen?

Een reality check is een verplichte onderbreking die de speeltijd en het saldo toont. Onder de Ksa-vergunning moet deze na 60 minuten verschijnen, en daarna elke 60 minuten opnieuw. De pop-up toont de totale sessieduur, het netto resultaat in euro's en een link naar de limieten-instellingen. De speler moet actief op "doorgaan" klikken. Bij een MGA-licentie is een reality check niet verplicht, maar veel operators bieden hem aan als optie. Bij Curaçao-aanbieders is het een zeldzaamheid.

De technische implementatie verschilt per platform. Bij White Hat Gaming en EveryMatrix, twee grote platformleveranciers, zit de reality check ingebouwd in de spelersportal. Bij kleinere operators draait het vaak op maatwerk. Het probleem: als de speler de browser sluit en opnieuw opent, reset de sessie. Bij legale aanbieders blijft de sessie server-side doorlopen tot de speler expliciet uitlogt. Bij offshore-aanbieders begint de timer vaak opnieuw bij een nieuwe sessie. Dat maakt de effectiviteit van de maatregel twijfelachtig.

Hoe werkt een cooling-off-periode in de praktijk?

Een cooling-off-periode is een vrijwillige zelfblokkade van 24 uur tot 6 weken. Onder de Ksa-vergunning moet een speler deze kunnen instellen via het account, en de blokkade moet direct ingaan. Tijdens de periode is inloggen niet mogelijk, en de operator mag geen marketing sturen. De technische implementatie: een flag in de gebruikersdatabase die bij elke inlog wordt gecontroleerd. Bij offshore-aanbieders is de cooling-off vaak beperkt tot 24 uur of helemaal niet beschikbaar. Bij Curaçao-aanbieders is het een optie die de speler zelf moet aanvragen via de klantenservice.

De Ksa heeft in 2024 een onderzoek gepubliceerd waaruit bleek dat 87% van de legale aanbieders de cooling-off correct implementeert. Bij offshore-aanbieders is dat percentage niet te meten, omdat er geen toezichthouder is die het controleert. De speler die een cooling-off instelt bij een niet-gekoppelde site, doet dat op basis van vertrouwen. Er is geen register dat de blokkade afdwingt bij andere aanbieders. Bij legale aanbieders is CRUKS dat register: een blokkade bij de ene aanbieder geldt automatisch bij alle 24.

No deposit bonus bij offshore-aanbieders: de top-aanbieders vergeleken

Wat volgt is een overzicht van aanbieders die regelmatig opduiken in Nederlandse zoekresultaten voor no deposit bonussen. Ze hebben geen CRUKS-koppeling, opereren onder een buitenlandse licentie, en bieden bonussen zonder storting aan. Ik geef per aanbieder de concrete voorwaarden, voor zover publiekelijk te verifiëren. Cijfers zijn gebaseerd op de actuele bonuspagina's per januari 2026. Let op: dit is geen aanbeveling, het is een technische inventarisatie van wat er op de markt is.

AanbiederLicentieNo deposit bonusMax. uitbetalingInzetvereiste
Toto casinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
Unibet casinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
BetCity casinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
OneCasinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
Holland CasinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
Jacks.nl casinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
Kansino casinoKsa (geen no deposit)N.v.t.N.v.t.N.v.t.
Bet365 casinoMGA / UKGC€10 gratis€5030x
LeoVegas casinoMGA10 free spins€10035x
ComeOn casinoMGA€15 gratis€7540x
Casino Sky casinoCuraçao€25 gratis€10050x
Rabona casinoCuraçao€20 gratis€8045x
Vave casinoCuraçao€30 gratis€15060x
Lucky Block casinoCuraçao€10 gratis€5040x
Roobet casinoCuraçaoGeenN.v.t.N.v.t.

De tabel laat direct het patroon zien: legale aanbieders bieden geen no deposit bonus, offshore-aanbieders wel. De inzetvereisten lopen uiteen van 30x tot 60x. Bij een bonus van €25 met 50x inzetvereiste moet de speler €1.250 rondspelen voordat er iets opneembaar is. De maximale uitbetaling is vaak het echte plafond: bij een bonus van €25 en een max uitbetaling van €100 is de effectieve waarde van de bonus dus nooit meer dan €100, ook al win je €500.

Hoe werkt een no deposit bonus technisch?

Een no deposit bonus is een tegoed dat de operator aanmaakt in het spelersaccount zonder dat er een storting tegenover staat. Technisch is het een bonusbalans die losstaat van het echte geld. De speler kan spelen met het bonusgeld, maar niet opnemen tot de inzetvereiste is gehaald. Bij de meeste platformen wordt elke inzet eerst van het bonusgeld afgeschreven, en pas als dat op is, van het echte geld. Dat is nadelig voor de speler, want het bonusgeld verdampt eerst.

De inzetvereiste wordt bijgehouden in een aparte teller. Bij 50x op €25 moet de teller €1.250 aan inzet registreren. Niet alle spellen tellen volledig mee: slots vaak 100%, blackjack 10%, roulette 5%. Een speler die €1.250 op roulette inzet, ziet de teller dus maar met €62,50 stijgen. Dat detail staat in de algemene voorwaarden, vaak in kleine letters. Bij offshore-aanbieders is de bijdrage per spel vaak niet transparant vermeld.

Waarom de maximale uitbetaling het echte plafond is

De maximale uitbetaling is de bovengrens van wat een speler ooit uit een bonus kan halen. Bij een bonus van €25 en een max uitbetaling van €100 is de effectieve waarde dus €100, niet meer. De speler die €500 wint, krijgt €100. De rest verdwijnt. Bij legale aanbieders is dit type clausule verboden, omdat het misleidend zou zijn. Bij MGA-vergunninghouders is het toegestaan mits duidelijk vermeld. Bij Curaçao-aanbieders is het aan de operator om te bepalen of hij het vermeldt.

Reken eens door: bij een bonus van €25, 50x inzetvereiste en een RTP van 96% is het verwachte verlies tijdens het rondspelen €1.250 x 4% = €50. De bonus is €25. De speler verliest dus gemiddeld €25 tijdens het rondspelen, nog voordat hij iets kan opnemen. Dat is geen wiskundige fout, dat is het verdienmodel. De max uitbetaling van €100 is dan een theoretisch plafond dat zelden wordt gehaald. De speler die denkt dat een no deposit bonus gratis geld is, rekent zich rijk.

Verantwoord spelen: leeftijd, hulplijnen en zelfuitsluiting

De wettelijke leeftijd voor kansspelen in Nederland is 18 jaar. Dat geldt voor legale aanbieders en voor de toegang tot speelhallen. Bij offshore-aanbieders is de leeftijdscheck vaak minder streng, maar de verantwoordelijkheid blijft bij de speler. Wie onder de 18 speelt, pleegt een overtreding. Wie als meerderjarige speelt bij een niet-gekoppelde aanbieder, doet dat op eigen risico, zonder de bescherming van CRUKS.

De nationale hulplijn voor problematisch gokken is Loket Kansspel, bereikbaar via 0800-200 5000 (gratis) of via loketkansspel.nl. De hulplijn is 24/7 bereikbaar en biedt anonieme chat, telefonische ondersteuning en doorverwijzing naar verslavingszorg. Sinds 2023 is de hulplijn onderdeel van het Ksa-programma voor verantwoord spelen. Wachtlijsten voor verslavingszorg liepen in 2024 op tot 6 weken in de Randstad, met uitschieters naar 10 weken in Friesland en Zeeland.

Zelfuitsluiting verloopt via CRUKS. Elke speler kan zich daar inschrijven voor minimaal 6 maanden, met een maximum van 5 jaar. De inschrijving geldt automatisch bij alle 24 legale aanbieders. Bij offshore-aanbieders bestaat die mogelijkheid niet: een speler kan zich daar alleen per aanbieder uitsluiten, en die uitsluiting wordt niet gedeeld met andere sites. Dat is precies het risico dat de Ksa probeert te ondervangen met handhaving. Wie zich bij een legale aanbieder uitsluit, kan bij een niet-gekoppelde site gewoon terecht.

MaatregelLegale aanbieder (Ksa)Offshore (MGA/Curaçao)
CRUKS-koppelingVerplichtNiet aanwezig
Sessietimer (30 min)VerplichtOptioneel
Reality check (60 min)VerplichtOptioneel
Cooling-off (24 uur)VerplichtBeperkt
No deposit bonusVerbodenToegestaan
Max. storting per maandVerplicht instelbaarVaak afwezig
ToezichtKsaMGA / GCB

Hoe werkt de CRUKS-zelfuitsluiting technisch?

CRUKS is een database die door de Ksa wordt beheerd en waaraan alle 24 vergunninghouders verplicht zijn gekoppeld. Bij inschrijving wordt het BSN van de speler vastgelegd, samen met de duur van de uitsluiting. Bij elke registratie en elke inlog doet de operator een bevraging. De response is binair: wel of niet uitgesloten. Bij een match wordt de toegang geweigerd. De speler kan zich niet opnieuw inschrijven bij een andere aanbieder, want de blokkade geldt centraal.

De technische implementatie is niet zonder problemen. In 2023 klaagden meerdere operators over de responstijd van de CRUKS-API, die bij piekbelasting tot 4 seconden kon oplopen. De Ksa heeft sindsdien de infrastructuur uitgebreid. Sinds 2024 is de gemiddelde responstijd onder de 800 milliseconden. Bij offshore-aanbieders is er geen centrale database: elke operator houdt zijn eigen lijst bij, en die lijst wordt niet gedeeld. De speler die zich bij aanbieder A laat uitsluiten, kan bij aanbieder B gewoon terecht.

Wat is het verschil tussen een cooling-off en een zelfuitsluiting?

Een cooling-off is een korte pauze van 24 uur tot 6 weken, bedoeld om even afstand te nemen. Een zelfuitsluiting via CRUKS duurt minimaal 6 maanden en geldt bij alle legale aanbieders. De cooling-off is tijdelijk en vrijwillig, de zelfuitsluiting is langdurig en centraal geregistreerd. Bij legale aanbieders zijn beide verplicht beschikbaar. Bij offshore-aanbieders is de cooling-off vaak de enige optie, en de duur is beperkt tot maximaal 24 uur of 7 dagen.

De Ksa heeft in 2024 een richtlijn gepubliceerd die operators verplicht om de cooling-off direct te laten ingaan, zonder wachttijd. Voorheen kon een speler de cooling-off pas laten ingaan na de huidige sessie, wat betekende dat hij eerst kon doorspelen. Sinds de richtlijn moet de blokkade per direct werken. Bij offshore-aanbieders is die regel er niet, en in de praktijk betekent dat: de speler kan de cooling-off instellen, maar de sessie loopt door tot hij zelf uitlogt.

Veelgestelde vragen over casino zonder CRUKS en no deposit bonus

Is een casino zonder CRUKS legaal in Nederland?

Nee. Elke aanbieder die kansspelen aanbiedt aan Nederlandse spelers heeft een Ksa-vergunning nodig, en die vergunning vereist een CRUKS-koppeling. Een casino zonder CRUKS-koppeling opereert zonder Nederlandse vergunning en is dus illegaal, ook al heeft het een buitenlandse licentie. De Ksa handhaaft hierop sinds 2022 actief met boetes tot €1,1 miljoen en IP-blokkades.

Waarom bieden legale casino's geen no deposit bonus aan?

De Wet kansspelen op afstand verbiedt sinds 1 april 2021 elke bonus zonder storting. Artikel 4.19 van het Besluit kansspelen op afstand stelt dat alle bonussen een minimale inzet vereisen. Een no deposit bonus voldoet daar niet aan. Legale aanbieders mogen dus geen gratis bonus geven, ook niet als ze dat zouden willen. Wie bij een legaal casino een gratis bonus tegenkomt, moet direct controleren of de aanbieder wel echt legaal is.

Hoe hoog is een no deposit bonus bij offshore-aanbieders?

De gemiddelde no deposit bonus bij offshore-aanbieders ligt tussen de €5 en €30, met uitschieters naar €50. De maximale uitbetaling is meestal €50 tot €150. De inzetvereiste loopt uiteen van 30x tot 60x. Bij een bonus van €25 met 50x inzetvereiste moet de speler €1.250 rondspelen voordat er iets opneembaar is. De effectieve waarde van de bonus is dus zelden meer dan €100.

Kan ik een no deposit bonus bij een legaal casino krijgen via een omweg?

Nee. De Ksa controleert actief op bonussen die geen storting vereisen, en legale aanbieders die zich eraan schuldig maken riskeren boetes en vergunningsintrekking. Er is geen legale omweg. Wie een gratis bonus wil, moet naar een offshore-aanbieder, met alle risico's van dien: geen CRUKS-bescherming, geen Nederlandse geschillenbeslechting, en geen garantie op uitbetaling.

Wat gebeurt er als ik speel bij een casino zonder CRUKS?

Je speelt zonder de bescherming van het Nederlandse toezicht. Dat betekent: geen CRUKS-blokkade als je jezelf wilt uitsluiten, geen verplichte sessietimers, geen Nederlandse geschillenbeslechting bij een conflict over uitbetaling. De Ksa kan optreden tegen de aanbieder, maar niet tegen het verlies dat jij hebt geleden. Bij een geschil over een niet-uitbetaalde winst sta je juridisch zwak, want de aanbieder valt onder een buitenlandse rechter.

Hoe controleer ik of een casino een CRUKS-koppeling heeft?

Controleer of de aanbieder op de lijst van 24 Ksa-vergunninghouders staat. Die lijst is openbaar op de site van de Kansspelautoriteit. Staat de aanbieder er niet op, dan is er geen CRUKS-koppeling. Een tweede check: vraagt de registratie om een BSN? Legale aanbieders doen dat verplicht sinds 2022. Een derde check: is iDEAL beschikbaar als betaalmethode? Bij offshore-aanbieders ontbreekt iDEAL vaak of verloopt het via een tussenpartij.

Wat is het risico van een no deposit bonus met hoge inzetvereiste?

Bij een bonus van €25 met 50x inzetvereiste en een RTP van 96% is het verwachte verlies tijdens het rondspelen €50. De bonus is €25. De speler verliest dus gemiddeld €25 tijdens het rondspelen, nog voordat hij iets kan opnemen. De maximale uitbetaling van €100 is een theoretisch plafond dat zelden wordt gehaald. De bonus is dus geen gratis geld, maar een marketinginstrument met een negatieve verwachte waarde.

Welke spellen tellen mee voor de inzetvereiste?

Slots tellen meestal 100% mee, blackjack 10%, roulette 5%. Een speler die €1.250 op roulette inzet, ziet de teller dus maar met €62,50 stijgen. Bij offshore-aanbieders is de bijdrage per spel vaak niet transparant vermeld. Bij legale aanbieders is de bijdrage per spel verplicht in de algemene voorwaarden opgenomen. Lees die voorwaarden voordat je een bonus accepteert, want de bijdrage per spel bepaalt of je de inzetvereiste ooit haalt.

Hoe werkt de Ksa-handhaving tegen casino's zonder CRUKS?

De Ksa gebruikt drie instrumenten: boetes, IP-blokkades en lasten onder dwangsom. Boetes liepen in 2023 op tot €1,1 miljoen per overtreding. IP-blokkades worden opgelegd aan aanbieders die zich blijven richten op Nederlandse spelers. Lasten onder dwangsom verplichten tussenpersonen, zoals betaalproviders, om de dienstverlening te staken. Sinds 2024 werkt de Ksa samen met buitenlandse toezichthouders om offshore-aanbieders ook via hun licentiehouder aan te pakken.

Kan ik mijn verlies terugvorderen bij een casino zonder CRUKS?

In theorie kan dat via de Nederlandse rechter, maar de praktijk is weerbarstig. De aanbieder valt onder een buitenlandse jurisdictie, en de kosten van een juridische procedure wegen vaak niet op tegen het verlies. De Ksa kan een boete opleggen, maar dat geld gaat naar de staat, niet naar de speler. Wie zijn verlies wil terugvorderen, moet kunnen aantonen dat de aanbieder onrechtmatig handelde, en dat is bij een offshore-licentie lastig bewijzen.

Conclusie: techniek bepaalt de grens

De technische architectuur van een casino bepaalt of het CRUKS-gekoppeld is, of het sessietimers heeft, en of het een no deposit bonus mag aanbieden. Die drie hangen samen: een Ksa-vergunning vereist CRUKS, verplicht sessietimers, en verbiedt no deposit bonussen. Een offshore-licentie laat die drie los. De speler die een no deposit bonus zoekt, kiest dus automatisch voor een aanbieder zonder de Nederlandse beschermingsmechanismen. Dat is geen mening, dat is een logisch gevolg van de licentiestructuur.

De cijfers liegen er niet om: 24 legale aanbieders in Nederland, geen daarvan met een no deposit bonus. Tientallen offshore-aanbieders met bonussen van €5 tot €50, inzetvereisten van 30x tot 60x, en maximale uitbetalingen van €50 tot €150. De effectieve waarde van die bonussen is zelden meer dan €100, en de verwachte waarde is negatief. Wie de bonus accepteert, accepteert ook het ontbreken van CRUKS, sessietimers en cooling-off. Dat is de prijs van een gratis bonus.

Verantwoord spelen begint bij de keuze van de aanbieder. Leeftijd 18+, hulplijn Loket Kansspel via 0800-200 5000, zelfuitsluiting via CRUKS voor minimaal 6 maanden. Wie zich wil uitsluiten, doet dat bij een legale aanbieder, want alleen daar werkt de blokkade centraal. Wie bij een offshore-aanbieder speelt, sluit zich per site uit, en die uitsluiting wordt niet gedeeld. De techniek maakt het verschil, en de keuze is aan de speler.